Home / Thông tin Y học / Phục hồi chức năng bệnh nhân liệt hai chân, liệt tứ chi do tổn thương tủy sống

Phục hồi chức năng bệnh nhân liệt hai chân, liệt tứ chi do tổn thương tủy sống

Tổn thương tuỷ sống gây liệt hai chân chi hoặc tứ chi kèm theo các rối loạn khác như mất cảm giác, rối loạn đại tiểu tiện, ruột, dinh dưỡng…

Theo số liệu thống kê hàng năm trên thế giới, tỷ lệ tổn thương tuỷ sống có xu hướng ngày một gia tăng. Phục hồi chức năng cho những bệnh nhân này rất cần thiết vì phần lớn bệnh nhân là những người trong độ tuổi lao động, mang lại nguồn thu nhập chính của gia đình và cộng đồng.

Phục hồi chức năng cho bệnh nhân liệt hai chân chi hoặc liệt tứ chi do tổn thương tuỷ sống là dùng các biện pháp y học, xã hội học, giáo dục học, kinh tế và kỹ thuật phục hồi chức năng nhằm đảm bảo cho bệnh nhân có thể tái hội nhập xã hội, có cơ hội bình đẳng tham gia vào các hoạt động trong gia đình, xã hội, có cuộc sống bình thường nhất trong hoàn cảnh hiện tại của họ.

Nhận biết dấu hiệu bệnh liệt tứ chi, liệt hai chân do tổn thương tủy sống

Triệu chứng lâm sàng

– Mất vận động hoặc giảm vận động dưới mức tổn thương: liệt tứ chi nếu tổn thương tuỷ sống cổ, liệt hai chân nếu tổn thương tuỷ sống lưng (ngực) hoặc thắt lưng.

– Mất hoặc giảm cảm giác dưới mức tổn tương.

– Rối loạn đại tiểu tiện.

– Rối loạn dinh dưỡng: loét, phù nề hai chân.

– Rối loạn thần kinh thực vật: khô da, cơn tăng huyết áp, thay đổi thân nhiệt, tim mạch.

Một số xét nghiệm chẩn đoán

– Chụp cộng hưởng từ hoặc chụp cắt lớp vi tính cột sống để xác định chẩn đoán

– Xét nghiệm công thức máu, sinh hoá máu

Biến chứng, nguy cơ liệt hai chi dưới và liệt tứ chi

– Loét do đè ép.

– Co rút, co cứng.

– Cốt hoá lạc chỗ.

– Loãng xương, gãy xương.

– Biến chứng tiết niệu: rối loạn tiểu tiện có thể làm nhiễm khuẩn tái diễn, chít hẹp niệu đạo, sỏi bàng quang, trào ngược bàng quang niệu quản, viêm đài bể thận và suy thận mạn.

– Viêm tắc tĩnh mạch, huyết khối tĩnh mạch.

– Rỗng tuỷ sau chấn thương.

– Biến chứng hô hấp: đặc biệt liệt tứ chi do tổn thương tuỷ cổ cao.

– Các rối loạn thần kinh thức vật: cơn tăng huyết áp, tăng tiết mồ hôi, rối loạn thân nhiệt, phù nề do thiểu dưỡng.

– Đau thần kinh dưới mức tổn thương.

– Các rối loạn về sinh dục, tình dục.

Nguyên nhân liệt tứ chi và liệt hai chi dưới do tổn thương tủy sống

– Do chấn thương cột sống: tai nạn giao thông, tai nạn lao động, tai nạn sinh hoạt, tai nạn thể thao, tai nạn do bạo lực (đâm chém).

– Do bệnh lý tại tuỷ sống: viêm tuỷ, xơ cứng rải rác.

– Do tai biến mạch tuỷ: do vỡ dị dạng mạch tuỷ, huyết khối và tắc mạch tuỷ ít gặp hơn.

– Do chèn ép từ bên ngoài vào: u tuỷ, u xương, ổ áp xe (hay gặp do lao), thoát vị đĩa đệ

Chẩn đoán bệnh: dựa vào tiền sử hỏi bệnh, dấu hiệu lâm sàng, cộng hưởng từ hoặc chụp cắt lớp vi tính.

Điều trị phục hồi chức năng bệnh nhân liệt hai chi dưới hoặc tứ chi

Chế độ dinh dưỡng

Đảm bảo chế độ ăn đủ dinh dưỡng, khoáng chất và vitamin để ngăn ngừa biến chứng loét, giúp quá trình phục hồi chức năng hiệu quả hơn

Chế độ tập luyện phục hồi chức năng

Mục tiêu

– Phòng tránh, hạn chế tối đa các biến chứng.

– Giúp bệnh nhân tự chủ, độc lập trong chăm sóc bản thân, trở lại được cuộc sống gia đình, xã hội và nghề nghiệp.

Phục hồi chức năng giai đoạn cấp

– Tìm nguyên nhân và giải quyết nguyên nhân.

– Chăm sóc da, đề phòng loét do tỳ đè.

+ Những vị trí dễ bị loét là chẩm, bả vai, vùng cùng cụt, mông, củ xương đùi, mắt cá và gót chân.

+ Cần cho nằm đệm nước, đệm hơi.

+ Đặt gối mềm giữ vùng da sát xương để tránh tỳ đè.

+ Lăn trở thay đổi tư thế 2-3 giờ/lần.

– Đề phòng viêm phổi: dẫn lưu tư thế, vỗ rung lồng ngực, đảm bảo thông thoáng đường thở.

– Chăm sóc đường tiêu hoá: thực hiện chế độ ăn hợp lý, chương trình tập ruột cho bệnh nhân.

– Chăm sóc đường tiết niệu: chăm sóc ngay từ đầu sau chấn thương nhằm tránh bàng quang căng quá mức, biến chứng nhiễm khuẩn tiết niệu và có chương trình phục hồi chức năng bàng quang cho bệnh nhân.

– Phòng ngừa teo cơ cứng khớp, co rút.

– Tập vận động thụ động nhẹ nhàng từ sớm.

+ Đặt tư thế đúng khi nằm trên giường tránh tư thế xấu cho bệnh nhân.

+ Có thể sử dụng các dụng cụ chỉnh hình để phòng ngừa.

– Tập thăng bằng để bệnh nhân chuẩn bị di chuyển ra khỏi giường ở giai đoạn tiếp sau.

– Tâm lý trị liệu.

Phục hồi chức năng giai đoạn 2

– Mục tiêu

+ Tập cho bệnh nhân độc lập trên giường và dưới đệm.

+ Tập cho bệnh nhân biết cách tự chăm sóc thân thể: tự chăm sóc da, đường tiết niệu và đường ruột.

+ Tập luyện di chuyển độc lập với xe lăn.

+ Hướng dẫn sử dụng các dụng cụ trợ giúp: nạng, nẹp hỗ trợ khi di chuyển bằng hai chân.

– Các bước tiến hành.

+ Cho bệnh nhân dậy sớm, nhanh chóng cho ra khỏi giường, tập với bàn nghiêng.

+ Tập mạnh nhóm cơ không liệt: nhóm cơ quanh vai, cánh tay, cổ tay, tập cơ thân mình với liệt hạ chi.

+ Tập ngồi dậy có trợ giúp rồi tập ngồi dậy không có trợ giúp.

+ Tập thăng bằng ngồi: tập thăng bằng tĩnh, thăng bằng khi di chuyên như chuyền bóng, với tay lấy đồ vật.

+ Tập di chuyển từ giường ra xe lăn rối di chuyển từ xe lăn vào giường.

+ Tập đứng, tập thăng bằng khi đứng, tập di chuyển với dụng cụ trợ giúp.

+ Hoạt động trị liệu, vui chơi giải trí: tập các chức năng sinh hoạt hàng ngày như đánh răng rửa mặt, tự mặc quần áo, chơi thể thao…

Phục hồi chức năng giai đoạn hội nhập

– Mục đích tạo được môi trường thuận lợi cho bệnh nhân hòa nhập vào cộng đồng.

– Các biện pháp tiến hành.

+ Tạo môi trường đi lại dễ dàng cho bệnh nhân: đường xá bằng phẳng, cầu to, an toàn, không có vật cản, tay vin cầu thang, thanh song song quanh nhà.

+ Môi trường sinh hoạt: chiều cao của giường bằng chiều cao của xe lăn.

+ Nhà bếp nhà vệ sinh thích hợp: diện tích đủ rộng, cửa rộng, có thanh bám.

+ Tủ đựng đồ dùng, quần áo vừa tầm với của bệnh nhân.

+ Dụng cụ trợ giúp ăn uống, sinh hoạt.

+ Tìm công ăn việc phù hợp để có thu nhập kiếm sống, hội nhập cộng đồng.

Phòng chống tổn thương cột sống gây liệt tứ chi hoặc hai chi dưới

– Đảm bảo an toàn lao động, an toàn khi tham gia giao thông.

– Khám chẩn đoán sớm các bệnh lý có thể gây biến chứng tổn thương tuỷ sống.

– Giáo dục bệnh nhân hiểu biết hơn về hậu quả nặng nề do tổn thương tuỷ sống, biết cách sơ cứu đúng hạn chế tổn thương thứ phát.

 

liệt 2 chân liệt tứ chi liệt tuỷ Phục hồi chức năng tập luyện cho người liệt tuỷ

Về Administrator

Check Also

nvm5-4

Ứng dụng Hệ thống theo dõi thần kinh (Nerve Monitoring System – NVM5) giúp hạn chế 99% liệt trong phẫu thuật cột sống

NVM5 cung cấp 1 giải pháp theo dõi thần kinh có kiểm soát, theo dõi ...

27 comments

  1. Bố Cháu bị tai nạn té dập tủy sống cổ.đốt c3 c4 liệt tứ chi.nay bố cháu đã một năm điều trị tại trung tâm vật lý trị liệu nhưng tứ chi còn cứng.chân đi còn cứng và nhất là hai tay bị liệt chưa nắm được gì.Nhờ Bác Sĩ tư vấn giúp điều trị như thế nào cho hai tay Bố Cháu mau hồi phục và hoạt động linh hoạt hơn.Cháu Xin Cảm Ơn!

    • Vấn đề tổn thương tủy sống là rất phức tạp và khó có điều trị để có thể hồi phục hoàn toàn. Chỉ có thể bạn cho bệnh nhân tập luyện thường xuyên liên tục để tránh teo cơ cứng khớp và dùng các thuốc hồi phục thần kinh để hy vọng có thể hồi phục được phần nào bạn nhé

      • Trường hợp của bố cháu cũng giống của Anh ở trên. Từ lúc tai nạn đến nay đã 3 tháng. Hiện tại Bố cháu chưa tự tiểu và đi ngoài bình thường được, tay và chân bên trái tốt hơn bên phải nhưng vẫn chưa tự đứng và đi được, tay cầm nắm nhé. Liệu bố cháu có hồi phục được không và nên tập luyện ở đâu để hiệu quả và mau hồi phục ạ?

        • Bạn mô tả rõ giúp bố bạn bị ntn và tình trạng ra sao chứ nói” giống như Anh ở trên” thì chúng tôi không kiểm chứng được bạn nhé

    • A của mình cũng bị gãy vỡ đốt c4 chèn ép tuỷ cũng được 3 tháng rồi..hiện tại mới chỉ lắc được cánh tay phải..đại tiểu tiện vẫm chưa tự chủ..tê chích và co rút các cơ..vậy cho mình hỏi tình trạng tê cứng kéo dài khoảng thời gian bao lâu với theo như vậy có thể hồi phục được bao nhiêu % ạ..mình xin cám ơn

      • Chào bạn
        Tổn thương mà bạn nói là chèn ép tủy thì đã được giải quyết giải phóng chèn ép tủy chưa, đã chụp cộng hưởng từ để xác định mức độ tổn thương tủy chưa. Theo như bạn mô tả thì là tổn thương tủy tương đối nặng, thương tổn gần như hoàn toàn. Xin hỏi ngoài tê cứng thì hai tay và hai chân bệnh nhân có cử động được không vậy?
        Mong tin bạn

  2. Chào bác sĩ :em bị chấn thương đốt sống cổ c5 c6 và d1 từ 2007 cháu có phục hồi được 1 ít, cháu chống gậy đi được, chân cháu cũng có đôi chút cảm giác, muốn tốt hơn năm 2015 cháu đi tiêm tế bào gốc về bị đau và yếu không đứng được nữa? Liệu cháu còn cách nào để hồi phục lại ít nhất chống gậy đi được như trước không ạ? Cháu xin chân thành cảm ơn

    • Chào bạn
      bạn cũng đã tiêm được 2 năm và trong 2 năm đấy còn đau và đi lại khó khăn thì việc hồi phục là khó đấy. Bạn nên đến các cơ sở phục hồi chức năng hoặc đông y để được hỗ trợ tập luyện và dùng thuốc. Chúc bạn sớm cải thiện tình trạng của mình

  3. anh cháu bị tai nạn lao động gãyD3-4 nay được 2 năm rồi nhưng 1 chân thì hồi phục khoảng 80%, còn chân phải thì chỉ khoảng 30%.. chân bị tăng trương lực cơ nữa. Liệu anh cháu có thể phục hồi không ạ.

    • Chào bạn
      Bạn hồi phục như vậy là rất tốt rồi đấy, hãy cố gắng tiếp tục luyện tập và dùng các thuốc bổ trợ thần kinh để mức độ hồi phục tốt hơn nữa. Đôi khi việc hồi phục sẽ không được tối đa nhưng có thể sinh hoạt tương đối bình thường, việc tăng trương lực cơ bạn có thể đến các đơn vị tập phục hồi chức năng hay đông y để được hỗ trợ thêm nhé

  4. Trần Thị Thu Hà

    Bố em bị tổn thương tủy hoàn toàn trấn thương cổ đốt sống cổ c4c5 giờ nằm liệt một chỗ lại bị biến chứng suy hô hấp đờm ở phổi. Cho em hỏi điều trị thế nào có khỏi được không? Có thể uống thuốc đông y kết hợp được không? Xin hãy tư vấn giúp em để bố em có thể bình phục đi đứng cầm nắm được? Xin cảm ơn bác sĩ tư vấn rất nhiều ạ!!!

    • Chào bạn
      Trước hết việc bạn mong muốn bệnh nhân có thể đi lại cầm nắm được ở bệnh nhân liệt tủy hoàn toàn là không thể. Điều trị và chăm sóc luyện tập chỉ tránh các biến chứng như viêm phổi, loét nằm, teo cơ cứng khớp. Ở những giai đoạn suy hô hấp như này bạn cần đưa bố bạn đến các cơ sở chăm sóc y tế và vật lý trị liệu chuyên về người bị liệt tủy hay tai biến mạch não. Uống thuốc đông y có thể để kết hợp thêm tuy nhiên cũng chỉ giúp được phần nào thôi bạn nhé

  5. Em bị dạp tủy c7 giờ có thể tự chăm sóc cho bản thân nhung tay trái và chân trái yếu ko cầm nắm dc chan thì vòng kiềng khó đi ko ngồi xổm dc mong bac sỹ cho e lời khuyen

    • Chào bạn
      XIn hỏi là bạn bị tổn thương tủy lâu chưa, thông thường 1-2 năm đầu thì cơ hội hồi phục là có thể còn những năm về sau cơ hội khó khăn hơn nhiều. Mong bạn cố gắng nhé

  6. Chào Bác Sĩ

  7. Bac si cho em hỏi Chồng em bị vỡ xương t3 t4 mà bác sĩ kết luận là bị liệt tuy hoàn toàn đến nay là được một tháng rồi mà từ ngực xuống hai chân chưa có cảm giác thì có thể chữa khỏi được không

    • Chào bạn
      Nếu bác sĩ đã chẩn đoán liệt tủy hoàn toàn thì khả năng hồi phục là rất khó khăn. Việc đi lại sau này gần như là không thể, mức độ hồi phục cảm giác cũng khó khăn. Trong năm đầu tiên sau chấn thương thì có thể hồi phục được phần nào còn những năm về sau thì gần như là không thể.

  8. Bs cho hỏi bn bị chấn thương cột sống! Đứt 1 đoạn tuỷ hiện liệt 2 chân thì có cơ hội chữa được ko ạ

    • Chào bạn
      Tổn thương đứt tủy là tổn thương nặng nhất và để lại di chứng nhiều nhất. Trong trường hợp của bạn là đứt tủy thì nguy cơ thương tổn tủy hoàn toàn rất cao. bệnh nhân rất khó có cơ hội hồi phục lại được

  9. Cho minh hoi e minh bi gay c3.c4 da gan 3 nam nhung h cam giac chan tay da biet. Tay van dong dc n k cu dong dc cac ngon tay. Chan co cam giac n k van dong dc. Bs chup IMR noi ty da ket noi dc mot phan. Vay e minh co the đi lai dc k. Tay e minh cu dong dc roi con cac ngon tay co the cam nam dc k. Minh co the ket hop cham cuu de dieu tri dc k. Xin cam on

    • chào bạn
      Vì đã 3 năm rồi nên tổn thương đã trở thành di chứng nên mức độ hồi phụcsẽ chậm và tương đối khó khăn. Mong gia đình bạn cố gắng hơn nữa nhé

  10. Nguyễn Thế Dũng

    Chào bác sĩ
    Bố cháu bị tai nạn trật đốt sống c3 nặng, bị sáng ngày 6 tháng 4 năm 2018( bây giờ là sáng ngày 8/4/2018) bị liệt mất cảm giác tứ chi ngay sau tai nạn. Hiện đang nằm ở bênh viện Việt Đức. Liệu có cơ hội nào cho bố cháu ko?

  11. Chào bác sĩ,

    Mình bị dập đĩa đệm L2-L3 chèn vào tủy sống nên bị liệt hạ chi đã 13 tháng. Hiện tại mình tiểu tiện được 60-70% (tự đi vệ sinh, tiểu vào bô) và đang tập phục hồi chức năng. Mình đang tập đi bằng khung, bàn chân vẫn bị tê từ mắt cá chân trở xuống. Cho hỏi mình có thể đi lại được (không cần dùng khung) được không.

    Cảm ơn bác sĩ nhiều.

    • Chào bạn.
      Với sự luyện tập và hồi phục của bạn là rất tốt, chúng tôi hy vong bạn sẽ hồi phục tốt hơn và có khả nang đi lại được tương đối bình thường. Mong bạn cố gắng nhé

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *