Home / Phẫu thuật Cột sống cổ / Hẹp ống sống thắt lưng: biểu hiện lâm sàng

Hẹp ống sống thắt lưng: biểu hiện lâm sàng

1.1 Cơ năng

Thường bệnh nhân có tiền sử đau cột sống thắt lưng mạn tính từng đợt, cơn đau ngày càng tăng dần và mau dần

Bệnh nhân có biểu hiện đau lan xuống chân theo một đường đi rất chính xác: đau từ sau mông theo mặt sau đùi, hõm khoeo ra mặt ngoài cẳng chân và đi tới mu chân kết thúc ở ngón chân cái (chèn rễ L5) hoặc đau sau mông lan tới mặt sau đùi, hõm khoeo mặt sau cẳng chân đến gót chân, gan chân, bờ ngoài bàn chân và kết thúc ở ngón út hoặc các ngón còn lại (chèn rễ S1)

Thông thường hai biểu hiện đau trên luôn xuất hiện, tăng lên khi đứng, đi lại, hoạt động gắng sức hoặc ưỡn quá mức, khi đi xuống dốc, giảm khi nghỉ ngơi-nằm-ngồi-cúi ra trước.

Hạn chế các động tác vận động cột sống (hạn chế gấp-duỗi-nghiêng-xoay)

Chỉ đi bộ được quãng đường ngắn, không ảnh hưởng khi đi xe đạp

Đôi khi có biểu hiện rối loạn đại tiểu tiện

1.2 Khám tại chỗ cột sống thắt lưng

Tốt nhất khám bệnh nhân ở tư thế đứng với các dấu hiệu:

Mất ưỡn cột sống kèm co cứng cơ cạnh sống

Tư thế chống đau (là tư thế đứng của bệnh nhân giúp giảm đau nhất): vẹo sang bên hoặc gập người (gù chống đau)

Dấu hiệu bấm chuông: dùng hai ngón tay ấn các điểm cách trục của gai sau đoạn L4, L5, S1khoảng 1,5cm sẽ thấy đau tê hơn chân theo rễ bị chèn ép cùng bên

1.3 Khám thần kinh

Đau cách hồi tủy: Đau thắt lưng và đau tê kiểu rễ xuất hiện tăng dần khi người bệnh đi bộ một đoạn hoặc đứng lâu (đặc biệt khi xuống dốc hoặc xuống cầu thang) đau có tính chân bỏng rát kiến bệnh nhân phải dừng lại không đi được nữa, bệnh nhân ngồi hoặc nằm hoặc hơi cúi người thì đỡ đau hơn. Đau sẽ lại xuất hiện khi bệnh nhân đi tiếp một đoạn nhưng đoạn đường ngắn dần lại. Biểu hiện này không xuất hiện khi đi xe đạp. Đặc biệt khi có chèn ép vùng đuôi ngựa: bệnh nhân có cảm giác đau và chuột rút ở cả hai chân

Khám vận động: hướng dẫn người bệnh đi bằng gót chân hoặc nằm gấp bàn chân (đánh giá khối cơ trước ngoài cẳng chân để đánh giá rễ L5) và đi bằng mũi chân hoặc nằm duỗi bàn chân (đánh giá khối cơ phía sau cẳng chân để đánh giá rễ S1)

Bảng định khu chi phối rễ thần kinh vùng thắt lưng bị chèn ép

Rễ bị chèn ép Nhóm cơ yếu Giảm hoặc mất phảm xạ gân xương Giảm hoặc mất cảm giác Vị trí đau
L2 Cơ thắt lưng (-) Mặt trước trên đùi Mặt trước đùi
L3 Cơ thắt lưng, cơ tứ đầu đùi và cơ khép đùi (-) Mặt trước dưới đùi và mặt trước khớp gối Mặt trước đùi và gối
L4 Cơ tứ đầu đùi, cơ khép đùi và cơ chầy trước Gân gối Mặt sau cẳng chân Mặt trước gối và mặt ngoài cẳng chân
L5 Cơ mác, cơ chầy trước, cơ duỗi chung các ngón và cơ duỗi riêng ngón cái (-) Mặt ngoài cẳng chân và mu chân Mông, mặt sau đùi, trước ngoài cẳng chân và mu chân
S1 Các cơ sinh đôi và cơ dép Gân gót Vùng gan bàn chân và phần ngoài bàn chân Mặt sau đùi, mặt sau cẳng chân và gan chân

Đánh giá vận động của các nhóm cơ chi dưới theo thang điểm vận động ASIA

Động tác Điểm
Không có co cơ 0/5
Co cơ không phát sinh động tác 1/5
Co cơ không thắng trọng lực 2/5
Co cơ không thắng sức cản 3/5
Co cơ thắng sức cản 4/5
Co cơ bình thường 5/5

Cơ lực giảm nhưng điểm vận động >3: giảm

Điểm vận động <3: liệt

Khám cảm giác: Rối loạn cảm giác thể hiện ở hai dạng là dị cảm và giảm cảm giác lan dọc theo các dải cảm giác mà rễ thần kinh chi phối.

Dựa vào phân vùng cảm giác và định khu chi phối của rễ thần kinh mà có thể chẩn đoán định khu rễ thần kinh nào bị chèn ép

Ngoài ra phải kiểm tra cả cảm giác vùng hậu môn sinh dục, phản xạ da bìu nhằm xác định có tổn thương chèn ép vùng đuôi ngựa

Khám phản xạ gân xương: chủ yếu đánh giá tổn thương rễ L4 và S1

Khám dấu hiệu Lassègue: khi nâng từng chân lên cao dần, gối để duỗi thẳng bệnh nhân sẽ thấy đau và không thể nâng lên cao tiếp. Mức độ dương tính được đánh giá bằng góc tạo giữa trục chi và mặt giường, khi xuất hiện đau. Dấu hiệu Lassègue chéo còn có giá trị hơn: khi nâng chân bên lành gây đau bên có thoát vị.

 

Cách khám đánh giá dấu hiệu Lassègue

Nếu Lassègue <500 là có chèn ép, <20o là chèn ép rất mạnh. Tuy nhiên dấu hiệu này gặp không thường xuyên

Rối loạn dinh dưỡng (teo cơ cẳng chân): ít gặp, thường khi chèn ép mạnh kéo dài, rễ thần kinh bị tổn thương khó có khả năng hồi phục

Rối loạn cơ tròn: khi có hội chứng chèn ép đuôi ngựa hoặc tổn thương vùng cùng cụt S3S4S5 (hiếm gặp)

Cần khám dọc theo đường đi của dây thần kinh hông to nhằm tìm các u thần king ngoại biên chèn ép vào dây thần kinh hoặc khám cùng các khớp háng, khớp gối tìm nguyên nhân tại khớp

ThS.Bs Nguyễn Vũ

biểu hiện hẹp ống sống thắt lưng hẹp ống sống Hẹp ống sống thắt lưng triệu chứng hẹp ống sống

Về Administrator

Check Also

mủ giữa các lớp cơ cạnh sống

CẢNH BÁO: NGUY CƠ ÁP XE NGOÀI MÀNG CỨNG TỦY SAU TIÊM VÀO VÙNG LƯNG CẠNH CỘT SỐNG

Bệnh nhân nam, 20 tuổi. Có tiền sử đập vật cứng vào vùng lưng  1 ...

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *